هنر مصرف صحيح

الگوی مصرف کلان در جامعه اسلامی-بخش چهارم

نويسنده: سيد جعفر فاطمي نوش آبادي | شنبه 15 اسفند 1388 ساعت 3:40 PM |

دو. ايمان (f)

ايمان به خداوند و روز واپسين و پاداش‌ها و مجازات‌هاي الاهي يكي از عوامل مهم در كيفيت تخصيص درآمد است. فقدان ايمان، فرد را به تجمّل‌گرايي، بي‌توجهي به وضعيت فقيران سوق مي‌دهد و هرچه ايمان فرد قوي‌تر باشد، در مصرف، صرفه‌جويي، و مال خود را در راه خداوند و براي رفع مشكلات جامعه بذل مي‌كند؛ از اين‌رو با فرض آن‌كه فرد در سطحي فراتر از سطح كفاف زندگي كند، هرچه ايمان فرد افزايش يابد، سهم بيشتري از درآمد خود را در بازار ثواب عرضه مي‌كند و سهم كمتري را به C و IF اختصاص مي‌دهد؛ يعني:

(11) اگر آ‌نگاه:

اثر افزايش ايمان بر بخشي از درآمد كه در بازار مشاركت سرمايه‌هاي نقدي عرضه مي‌شود، نيازمند دقت بيشتري است. ابتدا به نظر مي‌رسد كه افزايش ايمان، باعث كاهش عرضة وجوه در اين بازار شود با اين توجيه كه افزايش ايمان، رفتارهايي را كه به انگيزة سود شخصي انجام مي‌شود، تضعيف مي‌كند؛ ولي با كمي تأمّل، عدم صحّت اين توهّم روشن مي شود. افزايش ايمان، انگيزة صرف درآمد براي خود را تضعيف مي‌كند؛ امّا انگيزة كسب درآمد براي خود را تضعيف نمي‌كند و اين‌دو انگيزه ملازم هم نيستند. ممكن است كسي با انگيزة كسب درآمد براي خود و صرف آن براي ديگري فعاليت ‌كند و اين‌گونه فعاليت‌ منافاتي با ايمان ندارد؛ بنابراين مي‌توان گفت كه افزايش ايمان مي‌تواند بر عرضة وجوه در بازار مشاركت به انگيزة كسب سود و درآمد، اثر مثبت داشته باشد؛ زيرا افزايش ايمان، ميل به انفاق در راه خدا را افزايش مي‌دهد و انفاق در راه خدا و كمك به نيازمندان ممكن نيست، مگر آن‌كه پيش از آن درآمدي بيش از حدّ نياز به‌دست آمده باشد؛ بنابراين، هرچه بر ايمان فرد افزوده شود، مي‌كوشد درآمد بيشتري كسب كند تا بتواند در راه خدا بيشتر انفاق، و ثواب آن را ذخيرة آخرت خود كند.

با اين توجيه مي‌توان گفت:

(12) اگر آنگاه:

و. تابع تخصيص درآمد مسلمان

از مطالب پيش به‌دست مي‌آيد كه مسلمان با توجّه به محدويت‌هاي فردي، نهادي و شرعي، درآمد خود را به مصرف، سرمايه‌گذاري و انفاق در راه خدا به‌گونه‌اي سازگار و عقلايي براي بيشينه‌كردن سرجمع لذت‌هاي دنيايي و آخرتي خود تخصيص مي‌دهد.

با توجه به مطالب پیش‌گفته، تابع تخصیص درآمد مسلمان به‌صورت ذیل است:

(13)

(14)

(15)

(16)

اين‌ها عواملي هستند كه بر مصرف و عرضة وجوه قابل سرمايه‌گذاري و انفاق كساني كه بيش از Y₁ درآمد دارند، تأثير مي‌گذارند. افرادي كه كمتر از Y₁ درآمد دارند، به اندازة مصرف، و بقيه را براي سرمايه‌گذاري عرضه مي‌كنند. * همان‌گونه كه ملاحظه مي‌شود، در اقتصاد اسلامي كساني كه درآمدي بيش از Y1 دارند، دربارة مصرف خود همزمان با عرضة وجوه در بازار مشاركت سرماية نقدي و انفاق تصميم مي‌گيرند و اين تصميم‌ها به هم مرتبط است. براي ساده‌تر كردن هر يك از عناصر تابع تخصيص، در كوتاه‌مدّت، n و ‌را ثابت فرض كرده، از تابع تخصيص حذف مي‌كنيم. بر اين اساس، با توجه به روابط (14) تا (16) مي‌توانيم تابع مصرف، عرضة وجوه و انفاق كساني كه بيش از Y1 ‌ درآمد دارند را به‌صورت ذيل بازنويسي كنيم. *

(17)

(18)

(19)

* زيرا فرض بر اين است كه سرمايه‌گذاري در حد بر آن‌ها واجب است.

* علامات مثبت و منفي روي متغيرهاي مستقل، نشانة مثبت يا منفي‌بودن تغييرات متغيرهاي تابع در نتيجة تغيير متغيرهاي مستقل است و به عبارت ديگر، علامت مشتق تابع را نسبت به آن متغير نشان مي‌دهد.